ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )

22

جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )

بر هر كسى واجب عينى است ، پس هيچ پدرى كار ساز پسر خويش نيست ، و هنگام پاداش و جزاء آدمى از برادر و مادر و پدر و همسر و فرزندان خود مىگريزد ، و هيچ كس ديگرى را سودى نمىرساند مگر از راه شفاعت ، آن هم بعد از تحقّق شرايطش . امّا گناهكاران فريفته ، يا طاعاتى ندارند و با نهايت جهالت در دل خويش آرزوى آمرزش و بخشش مىپزند - چنان كه گذشت - ، يا طاعاتى دارند ولى گناهانشان بيشتر است ، و از بيشى گناهان آگاهند ، و با اين وصف توقّع آمرزش گناهان و سنگينتر شدن خوبيها و حسنات بر بديها و سيّئات خويش دارند ، اين نيز غايت نادانى است ، زيرا مثل وى مانند كسى است كه در يك كفّه ترازو ده درهم و در كفّه ديگر هزار يا دو هزار درهم نهاده ، و توقّع دارد كه كفّهء سنگين سبك شود . و بعضى از كسانى كه در واقع گناهانشان بيشتر است گمان مىكنند كه طاعاتشان بيش از معاصى است ، زيرا خويشتن را به محاسبه نكشيده و در صدد پژوهش گناهان خود بر نيامده‌اند و بلكه آنها را به فراموشى سپرده‌اند ، و هر گاه طاعتى از آنان به عمل آمده باشد آن را حفظ مىكنند و پيوسته با شمار مىآورند ، مانند كسى كه در همه عمر يك بار حج مىكند و مسجدى مىسازد ، در حالى كه هيچ يك از عبادات وى به نحو مطلوب نيست ، و از گرفتن اموال مسلمين اجتناب نمىكند ، بلكه همه اينها را فراموش مىكند و همواره آن حج و ساختن مسجد در ياد اوست ، و مىگويد : چگونه خداوند مرا عذاب مىكند و حال آنكه حج كردم و مسجدى ساختم ؟ و يا مانند كسى كه در هر روز صد بار خدا را تسبيح مىگويد و آنگاه به غيبت مسلمين مىپردازد و آبروى آنها را مىريزد و در طول روز سخنانى بىشمار بر خلاف رضاى خدا مىگويد ، و توجه و نظرش به شمار تسبيح است ولى از هذيان و بيهوده گوئى در سراسر روز غافل است كه اگر آن را مىنوشت مثل تسبيحش صد بار مىشد ، و حال آنكه نويسندگان ارجمند ( كرام الكاتبين ) آن را نوشته‌اند . و همچنين درباره فضيلت تسبيحات همواره مىانديشد ، ولى به آنچه در عقوبت دروغگويان و غيبت كنان و سخن چينان و دشنام دهندگان وارد شده توجه و التفاتى ندارد . و اگر نويسندگان اعمال او مزد اضافى براى فزونى هذيانش بر تسبيحاتش مىخواستند در اين صورت